Bezoek fort 8 op 9 augustus.

Even ten zuiden van het Zuid van Antwerpen ligt het groene fort 8. Ooit diende het als afschrikking voor vreemde mogendheden. Nu ademt alles er rust.

De gidsen nemen je mee door het fort en dompelen je onder in 200 jaar geschiedenis. Waarom werden er forten rond Antwerpen gebouwd?

FAQ: Wat heeft Napoleon Bonaparte met het fort van Hoboken te maken? Werd er in 1865 nog geschoten met pijl en boog? Waarom zijn de muren zo dik? Wat aten de soldaten?
Wat is de olifant van Hoboken?




In het binnenfort werken de fortgidsen aan hun project. Met beperkte middelen bouwen zij er een bezoekerscentrum uit, waarbij aan jong en oud wordt gedacht.
Terwijl ouders de gids volgen, kunnen kinderen hun eigen fort bouwen, kleuren of een spelletje spelen. Wie moeilijker te been is en liever past voor al de trappen, kan foto's van het fort bekijken.


Voor de fortfanaten is er een mooi aanbod van boeken en gadgets in de pop-up fortshop. Even pop-up is het Café L'Armée Belge, met frisse pintjes en kamfervrije hete koffie.

Op zondag 9 augustus kan je fort 8 gratis bezoeken. De gids wacht je op aan het witte houten huis gelegen aan de Schansstraat 7.

Voor een leuk middagje uit hoef je echt niet ver te lopen. 

Bezoek Fort 8 op 12 juli met een gids

Op 18 juni j.l. herdachten we met veel kanongebulder en wapengekletter de slag van Waterloo, exact 200 jaar geleden. Napoleon werd ook in het fakegevecht opnieuw verslagen. Onze gewesten werden na de val van Napoleon bij de Noordelijke Nederlanden gevoegd om het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden te vormen met Willem I van Oranje als koning. Zo ontstond een buffer tegen Frankrijk. Na vijftien jaar samen, volgde de scheiding. België riep zijn onafhankelijkheid uit. Niemand verwachtte dat de nieuwe staat een lang leven beschoren was, en Frankrijk lag op de loer om het lapje grond opnieuw te annexeren. Vanaf het midden van de 19de eeuw investeerde België in zijn verdediging en zo werd er een kring van 8 forten rond Antwerpen gebouwd naar ontwerp van Henri Alexis Brialmont. Het Nationaal Reduit was een feit.

Op 12 juli kunt u een begeleid bezoek brengen aan fort 8 te Hoboken. Het is veruit het meest oorspronkelijke exemplaar van de 7 resterende forten.

De rondleiding start om 14 uur aan de houten woning van de adjudant, aan de Schansstraat 7. De rondleiding duurt 2 à 3 uur. Na de rondleiding bent u welkom in ons bezoekerscentrum.

Gratis (maar vergeet de gids niet).

Zeven of acht ?

Fort 7

Volgende zondag 14 juni '15, plaatsen de gidsen van de Brialmontforten 7 en 8 je voor een verscheurende keuze. Er wordt immers op beide forten een rondleiding georganiseerd. Je bent van harte welkom op beide forten om 14 uur. 
Op fort 7 is het verzamelen geblazen aan het lokaal De IJsvogel aan de Legerstraat 40. In Hoboken, bij fort 8, wordt samen gekomen aan het witte houten huis Schansstraat 7. 
Maar wij hebben goed nieuws. Zowel op fort 7 als fort 8 zijn er later dit jaar nog rondleidingen. 
Wij houden je langs deze weg heel graag op de hoogte.

Fort 8

Aan Antwerpen, mijn stad. Brief van fort 8.

Henri Alexis Brialmont

Aan Antwerpen, mijn stad,

Mag ik mij even voorstellen? Ik ben Fort 8 van Hoboken. 155 jaar geleden werd ik samen met 7 andere forten gebouwd om U en België te beschermen tegen aanvallen van één of andere vijand.  Mijn ontwerper, Henri Alexis Brialmont, oogstte met zijn verdedigingssysteem nogal  wat succes, zowel in binnen- als in buitenland.  Vorsten en generaals kwamen ons bewonderen.

Uw inwoners en de bewoners van mijn dorp hadden het nochtans niet zo begrepen op onze komst. Het kostte de kop  van burgemeester Loos en door zijn verzet met de Meetingpartij geraakte zijn opvolger Joseph Van Put, een Hobokenaar van geboorte overigens,  lange tijd niet benoemd.

Wij slaagden erin om ons land buiten de oorlog van 1870 te houden.  Maar het geschut werd zwaarder, en de dreiging kwam niet zozeer meer uit Frankrijk, maar uit Duitsland. En dus kregen wij het gezelschap van nog meer forten, ook ontworpen door mijn meester.  Prachtige bakstenen gewelven en gangen, hardstenen ornamenten en trappen, vaak met een knipoog naar het grootse verleden van ons land.

In 1906 ging ik op rust. De industrie van Hoboken was te dichtbij gekomen. Enkele schansen zouden mijn taak overnemen.  Mijn neven kregen een laag beton over zich, maar werden tegelijk gedegradeerd tot tweederangsforten.  Want pantserforten van beton zouden de eerste linie vormen. De vernedering van een betonlaag die tot niets diende, werd mij bespaard. Zo bleef ik redelijk  bewaard zoals mijn meester mij had ontworpen. 

Ik speelde geen rol van betekenis in de twee wereldoorlogen.  Ik kreeg twee keer Duitsers binnen mijn muren en bleef na 1944 in handen van het Belgisch leger tot 1977. Toen kregen BURGERS het voor het zeggen en  ging het van kwaad naar erger.  Ik kreeg allerlei functies toebedeeld waar ik niet voor gebouwd was, men stopte mijn verluchtings- en afwateringskanalen dicht  en men trachtte mij te verwarmen met elektrische radiatoren.  Erger nog was het vuil dat ik te slikken kreeg.  Mijn kamers werden één na één reusachtige vuilnisbelten. Elke gebruiker was erger dan de vorige. Ik stikte. Overal ongedierte, ratten, muizen, pissebedden...

Zes jaar geleden kreeg ik weer wat hoop. Twee mensen vonden mij interessant genoeg om aandacht te geven en richtten een gidsenwerking op.  Na een tijd kregen zij vastere voet en konden zij een lokaal inrichten. Aan de muren plakkaten over MIJN geschiedenis. Zij gaven mij mijn WAARDIGHEID terug. Met de Open Monumentendag van 2013 zag ik nieuw volk verschijnen, met dezelfde inzet en dezelfde gedrevenheid. Intussen was een firma bezig mij een nieuwe huid te geven. Dit kwam goed.  Ik herleefde. Groep na groep kwam op bezoek. Honderden mensen zag ik passeren.  Jaar na jaar meer volk om mij te bewonderen. Vorig jaar liefst 1600 bezoekers.

Eind 2013 hoorde ik dan dat de gidsen mij moesten verlaten. DAT KON TOCH NIET WAAR ZIJN ?! Maar helaas, het was wél waar. Eerst kregen zij een opzegging van de Scheld'apen. Zij reageerden energiek en vroegen U om toch te kunnen blijven. Op die vraag kwam nooit een antwoord, denk ik. Toen stuurde Vespa een opzeggingsbrief. Opnieuw gingen de gidsen in het verweer. voor MIJ.  Zij spraken het bestuur van mijn dorp aan en om  aan te tonen dat zij het beste met mij voorhadden,  begonnen zij kamer na kamer stortvrij te maken.  Een container en 6 aanhangwagens stort werden zo afgevoerd. Ook mijn droge gracht werd aangepakt. Om de opening van het kunstenfestival Liefhebber  te  kunnen laten doorgaan hebben zij twaalf aanhangwagens takken en bladeren afgevoerd.  Maar  dat was niet alles. Midden vorig jaar stond het water na een stortbui in mijn droge gracht kniehoog. Zij zorgden  ervoor dat mijn droge gracht opnieuw droog werd, en droog bleef. Vanaf het najaar werden bladeren en takken opgeruimd en zand verwijderd zodat die smurrie niet opnieuw in de kolken van mijn riolering terecht kwam. Mijn deuren en poorten worden schimmelvrij gemaakt, hengels en scharnieren krijgen regelmatig een smeerbeurt.

Dankzij deze kleine groep mensen heb ik opnieuw  hoop. Zij willen mij tonen aan de wereld, in volle glorie. Ik zie kinderen spelend op ontdekking gaan in mijn gangen. De gidsen ontwierpen immers zelf een educatief spel. Ik zie jongeren met ASS zich nuttig maken. Die gasten leven op als ze mijn gangen mogen vegen en mijn vloeren kunnen schuren. Kunstenaars komen één keer per jaar hun werk tonen op Brialmontmartre, ik zie fietsers en wandelaars passeren en  genieten met de fortengordel.

Maar ik merk hoezeer de gidsen moeten knokken om de centen bij elkaar te krijgen om hun werkzaamheden te bekostigen.  Lampen vervangen, wc's ontstoppen en herstellen, gebroken ruiten vervangen, dat kost. Sinds het betalend worden van de containerparken, kreeg ik al vier maal sluikstorters over de vloer.  Twee keer ruimden mijn fortwachters de boel zelf op, twee keer was interventie van Uw medewerkers nodig. De laatste hoop bleef 8 weken liggen in mijn reduitingang.  Het stort zou pas worden opgehaald als er een  ketting met een slot op de poort lag. Die ketting en dat slot zijn er nog altijd niet.  Nochtans zouden die ruim 10 weken geleden besteld zijn. Ik begrijp dit niet.  Zelfs in mijn jonge tijd, in de jaren van handwerk en paard en kar, werden kettingen en sloten sneller gemaakt en geleverd.

Er is nog geen bestemming voor mij. Daarom is het moeilijk een overeenkomst af te sluiten met de gidsen.  En als gevolg daarvan krijgen ze geen sleutels.  Hoezo geen sleutels? Zij hebben de sleutels van mijn deuren. Al wat zij vragen is een ketting en een slot voor mijn twee smeedijzeren poorten. Kijk, dat stemt mij bedroefd.

De gidsen willen hier graag een bezoekerscentrum realiseren, een minimuseum, zeg maar, met aandacht voor MIJN verhaal  en dat van mijn neven. En uiteraard ook dat van onze bedenker Brialmont, een pacifist avant-la-lettre, die ons ontwierp om oorlog te voorkomen. Dat verhaal wordt nergens verteld.

Zij willen hier ook een ecologisch project uitwerken, voornamelijk gericht op scholen. 150 jaar geleden waren wij kaal, maar intussen zijn wij uitgegroeid tot groene zone's  die U omringen en zuurstof geven. Mensen zoeken rust en ontspanning rond mijn natte gracht.

Waarom worden de gidsen  niet een keer uitgenodigd bij U of beter, kom mij eens een keer bezoeken. Een delegatie van Uw bestuur over mijn vloer. Dat zou prachtig zijn.

Toegegeven, mijn verhaal is misschien niet echt spectaculair. Maar het mag verteld worden. Het is een belangrijk stuk van de geschiedenis van mijn dorp, inmiddels één van uw districten. Ik was, zoals gezegd, niet echt welkom. Mijn 7 neven en ikzelf brachten onteigeningen: de mensen werden uit hun huis gedreven. Dat was moeilijk te verteren. Maar uiteindelijk is mijn verhaal er één over hoe de lieve vrede te bewaren. Al zeg ik het zelf: het is goed dat ik er ben. En ik ben blij dat mijn verhaal wordt verteld aan een groot, divers en waar mogelijk ook jong publiek. Daarom, nog eens: kom eens langs. U bent meer dan welkom tussen mijn oude muren.

Uw toegenegen Fort 8

ARS LONGA...

Brialmontmartre - tweede editie - eerste oproep

Op zaterdag 3 oktober gaat in het fort van Hoboken de tweede editie door van deze eigenzinnige, niet gesubsidieerde kunstmarkt.
Schilderen, tekenen, beeldhouwen, kalligrafie, glas, keramiek,... alles kan.

Wij voorzien voor elke standhouder een plek van ca 3 X 2 meter. Wij zorgen voor tafels en stoelen, voor een tentje of een regenzeil zorg je zelf. Je kan ook binnen opstellen.

Voor een standplaats vragen wij 5 euro plus een waarborg van 5 euro, vooraf te betalen via overschrijving. Standhouders die tot het einde blijven, krijgen de waarborg terugbetaald.

Inschrijven kan vanaf 1 augustus 2015. Vanaf dan wordt ook een speciale site en FB-pagina actief.
Maar u kan zich nu reeds aanmelden met een korte CV en contactgegevens op fortgidsen@outlook.com. Wij houden je dan persoonlijk op de hoogte.

We tellen af....

1600

Vorig jaar wist het GenOOtschap met de Gidsenwerking Fort 8 niet minder dan 1600 bezoekers naar het fort te halen voor een rondleiding of voor deelname aan een eigen activiteit. Wij streven ernaar dat aantal in 2015 te evenaren. Op 12 april beginnen we aan de opdracht. We tellen af....

We maken verder werk van de ontsluiting van het erfgoed in Fort 8.

We bieden de bezoekers een deels vernieuwd traject aan. De opruimacties van het voorbije jaar dienden uiteindelijk om meer plaatsen toegankelijk te maken. De voorbije weken werden grendels, hengsels en sloten gesmeerd. Deuren werden afgewassen, ramen gelapt, vloeren geveegd, gedweild of geschuurd. Takken en bladeren worden voor de zoveelste keer uit de droge gracht verwijderd.

Op 17 mei is het ons jaarlijks fortfeest. De fortengordel. Niet alleen de fortwachters, ook andere verenigingen die in het fort gehuisvest zijn, doen mee.

Bij ons kan je terecht voor een vrij bezoek aan het binnenfort via een bewegwijzerde route. In onze kantine kan je "stoemp" eten uit gamellen of je kan kiezen voor potagie met munitiebrood. Het bier is er koud en de koffie heet (en gegarandeerd zonder kamfer). Gezinnen met kinderen kunnen het fort spelenderwijs verkennen aan de hand van de brochure 'Geschiedenis wordt kinderspel'. Zin om te fietsen? Ook dat kan. Aan de hand van de brochure 'Fietsen langs de Grote Oorlog' kan je een parcours van 25 km afleggen door Hoboken, Wilrijk en Hemiksem. Maar met een gids zie je meer. Om 10 en om 14 uur staat een fietsende gids klaar om je de weg te wijzen. 

Tenslotte is er een uitgebreide infowinkel met boeken, prentkaarten en gadgets.

Voor een begeleide wandeling op het fort zelf, kan je niet bij ons terecht. Maar de collega's van fort 7 zullen je met open armen verwelkomen. Vanaf 10 tot 16 uur vertrekt elke 20 minuten een gids met een groep. 

Later op het jaar is er Open Monumentendag (half september), de tweede editie van Brialmontmartre (begin oktober) en een nieuwe fortendag (november). Maar daar gaan we later verder op in.

Zoveel mogelijk op eigen kracht

Het GenOOtschap werkt op het fort zoveel mogelijk met eigen middelen, d.w.z. met de inkomsten uit de eigen activiteiten. Wij zijn geen ledenvereniging, en innen dus geen lidgelden.

Nu en dan doen wij een beroep op projectondersteuning door het district, op sponsoring door bedrijven en organisaties en op onze vrienden. Onze vrienden zijn ons zeer dierbaar. Zij geven ons de broodnodige centen en verwachten enkel van ons dat wij verder doen. 

Dankzij onze vrienden konden wij beheersmateriaal aankopen: kruiwagens, schoppen, bezems, bladharken, enz. voor buiten, en allerhande materiaal voor binnen. Wil jij ook onze vriend worden? Stuur ons een berichtje via fortgidsen@outlook.com of bel ons op 0495 27 05 19.

Met de steun van het district realiseerden wij het project Geschiedenis wordt kinderspel en de fietstocht  Route '14-'18. Een aantal brochures, flyers en andere druksels werden gesponsord door Hobokense bedrijven.

Samen zetten we fort 8 op de kaart

Het fort heeft op toeristisch en op cultureel vlak heel wat potentieel. Daarom stappen wij graag mee in evenementen als de fortengordel, Erfgoeddag en Open Monumentendag, Daarom willen wij een bezoekerscentrum en een vergaderruimte realiseren, Daarom trachten wij ook jongeren te bereiken met een belevingsspel. Daarom hebben wij niet enkel aandacht voor het monument, maar ook voor de natuur die zich in de loop van de jaren op de site heeft ontwikkeld. Ook hiervoor gaan wij verschillende educatieve projecten opstarten. Daarom organiseren wij ook virtuele bezoeken en maken wij een deel van ons museum "tastbaar".

.

Zin gekregen om eens langs te komen? Je bent welkom. Het nieuwe seizoen start zoals gezegd op 12 april met een historische wandeling om 14 uur. Deelnemen is gratis.... maar vergeet de gids niet.

De fortgidsen fietsen met u langs de Groote Oorlog

Ook in 2015 kunnen sportieve erfgoedfanaten bij ons terecht voor een gegidste fietstocht.

Voorlopig liggen twee data vast. De eerste tocht gaat door op 28 maart. Het is verzamelen geblazen om 13.30 u bij het witte houten huis aan de Schansstraat 7 te Hoboken. Kostprijs 5 euro.

Maar wij zijn ook present op het fietsfeest van 17 mei, de FORTENGORDEL. Die dag plannen wij 2 begeleide fietstochten, één om 10 uur en één om 14 uur. Die zijn geheel gratis. Daarnaast kan u nog aan tal van activiteiten deelnemen op het fort, maar daarover later meer.

De gidsen fietsen ook met u mee op afspraak. U wil een uitstapje met club of familie? Dat kan. Vanaf vijf deelnemers halen wij onze fiets van de haak. Wij, dat zijn Vera Caremans en Bart Staes.

De fietstocht is een initiatief van Het GenOOtschap-stuwgroep voor cultuur (Erfgoedpartner van district Hoboken en het MAS).

Contact: 0495 27 05 19 of fortgidsen@outlook.com

Samen zetten we fort 8 op de kaart !